Er is de laatste weken heel wat te doen geweest omtrent de rol die de voetbalmakelaars hebben gespeeld in het recente voetbalschandaal. Allerhande media, daartoe aangespoord door de voetbalclubs en politici, verwijten de voetbalmakelaars dat zij een belangrijk aandeel hebben in het schandaal.

De voetbalmakelaars zijn een makkelijke schietschijf en hebben in de loop der jaren een bedenkelijke reputatie opgebouwd. In dit artikel analyseren we hoe het zo ver is kunnen komen. Wat zijn de redenen waarom voetbalmakelaars een slechte reputatie hebben? Kunnen deze redenen aangepakt worden? En zo ja, hoe dan?

  1. Voorafgaandelijk – wat doet een voetbalmakelaar nu juist?

Laten we beginnen bij het begin. Wat doet een voetbalmakelaar nu juist?  Wat is zijn rol in het grotere geheel van de voetbalbusiness?

In essentie is de voetbalmakelaar niet meer of niet minder dan een tussenpersoon tussen clubs en spelers, en dit in het kader van een transfer of contractverlenging. Voetbalmakelaars hebben daarbij als voornaamste taak om de transactie te faciliteren, en dit onder de best mogelijke voorwaarden voor de partij(en) die zij vertegenwoordigen.

Voetbalmakelaars vertegenwoordigen derhalve in principe ofwel de speler ofwel de club. Indien de voetbalmakelaar een speler vertegenwoordigt spreekt men veelal van spelersmakelaar. Indien de voetbalmakelaar één of meerdere club(s) vertegenwoordigt spreekt men veelal van een clubmakelaar.

  1. Redenen waarom voetbalmakelaars zo een slechte reputatie hebben

Nu we de rol van de voetbalmakelaar verduidelijkt hebben kan er dieper ingegaan worden op de, ons inzien, belangrijkste redenen waarom voetbalmakelaars zo een slechte reputatie hebben.

We moeten hierbij meteen opmerken dat de hierna vermelde redenen niet op zichzelf staan. Het is de samenloop van deze redenen die verklaart hoe het zo ver is kunnen komen. Wellicht zijn er nog andere redenen maar wij onderscheiden alvast de volgende voorname redenen waarom voetbalmakelaars een slechte reputatie hebben:

  • Het bestaan van een transfermarkt voor voetballers;
  • De clubs betalen de spelersmakelaars, niet de spelers;
  • Het verdienmodel van makelaars;
  • Het gebrek aan transparantie;
  • Onevenwichtige representatiecontracten.

*  Reden nummer 1: het bestaan van een transfermarkt voor voetballers

In het voetbal is er iets bijzonder aan de hand. In heel wat gevallen dient een spelersmakelaar niet alleen het belang van zijn speler, maar ook dat van de tegenpartij, zijnde de club(s). Dit lijkt vanuit het standpunt van iemand die niet bekend is met de voetbalwereld wellicht vreemd.

Hoe zit dat dan juist? Hoe is het mogelijk dat in het voetbal een makelaar verschillende partijen (met ogenschijnlijk tegenstrijdige belangen) gelijktijdig kan vertegenwoordigen? Het systeem van dubbele vertegenwoordiging van de voetbalmakelaar is inderdaad iets dat zich zeer specifiek binnen het voetbal heeft ontwikkeld en vloeit voort uit het bestaan van een transfermarkt voor voetballers.

De transfermarkt houdt in dat voetballers verhandeld worden als koopwaar en (tenzij bij het verstrijken van de termijn van hun contract) enkel naar een andere werkgever kunnen in het geval ze daartoe de toestemming van hun huidige werkgever/club hebben verkregen. De huidige club zal, in ruil voor die toestemming, een transfersom ontvangen die hoog kan oplopen.

Hoe leidt het bestaan van de transfermarkt ertoe dat een voetbalmakelaar zowel de belangen van de club(s) als de speler kan dienen? Een spelersmakelaar vertegenwoordigt in beginsel de belangen van de speler. Om de belangen van deze speler te dienen gaat de spelersmakelaar in principe op zoek naar de best mogelijke club voor die speler. De best mogelijke club voor de speler betekent veelal in eerste instantie een club op een sportief zo hoog mogelijk niveau waar de speler liefst ook een zo competitef mogelijk salaris kan verdienen.

Voor de verkopende club daarentegen is het enkel van belang om een club te vinden die een zo hoog mogelijke transfersom voor de speler op tafel wil leggen. Indien de voorgestelde transfersom onvoldoende hoog is voor de verkopende club zal zij haar toestemming niet geven en kan de speler zijn transfer niet maken.

Als de spelersmakelaar de belangen van zijn speler wil dienen moet hij dus een club zien te vinden die bereid is een transfersom te betalen die hoog genoeg is om de verkopende club te overtuigen. Door de belangen van zijn cliënt te behartigen dient de makelaar dus ook automatisch de belangen van de club te dienen (namelijk een transfersom bedingen die voor de club voldoende hoog is zodat deze haar toestemming verleent voor de transfer). In geval de club overtuigd is van de geleverde meerwaarde van de spelers kunnen zij hem daar dan in principe ook voor vergoeden.

Vaak spreken de club en de spelersmakelaar reeds bij de onderhandeling van de arbeidsovereenkomst van die speler bij de club af dat indien de speler voor een voldoende hoge som verkocht wordt de makelaar een succesvergoeding zal ontvangen (die vaak oploopt naarmate de transfervergoeding oploopt). Op die manier stimuleren ze de makelaar om een club te vinden voor de speler die bereid is om een zo hoog mogelijke prijs te betalen.

Als een club daarentegen maar weinig vertrouwen heeft in de spelersmakelaar en zelf het heft in handen wil nemen, kunnen zij ervoor kiezen om zelf op zoek te gaan naar een geschikte club of om een (club)makelaar aan te stellen om hun speler aan de best mogelijke prijs te transfereren. In dat laatste geval ontvangt ook deze makelaar een vergoeding van de club in geval er een club gevonden wordt die bereid is om de gevraagde transfervergoeding te betalen.

Daarnaast is het vaak ook voor de kopende club belangrijk dat ze zich kan verzekerd zien van de diensten van goede spelers. De spelersmakelaar kan in principe ook de belangen van de kopende club dienen door de transfer van de speler naar die club te faciliteren. Een makelaar dient dus (al dan niet bewust) in eenzelfde transactie de belangen van verschillende partijen.

Om de hele problematiek omtrent voetbalmakelaars beter te begrijpen is het cruciaal om te begrijpen dat, in tegenstelling tot wat de publieke opinie lijkt te verwachten, de rol van een voetbalmakelaar verder gaat dan de bikkelharde onderhandelaar die het onderste uit de kan wil halen voor het salaris van zijn cliënt, de voetballer. Door het bestaan van de transfermarkt is de werkelijke rol van een voetbalmakelaar veel genuanceerder en gecompliceerder dan dat. Wanneer we de rol van de voetbalmakelaar vanuit de praktijk ontleden komt het erop neer dat een voetbalmakelaar twee belangrijke en zeer verschillende hoedanigheden heeft: die van de bemiddelaar en die van de advocaat.

Een advocaat behartigt in principe de belangen van één welbepaalde partij en moet vanuit deontologisch oogpunt zijn cliënten waarborgen dat de advocaat op geen enkele manier een belangenconflict heeft. Dit kan bijvoorbeeld het geval zijn indien de advocaat in het verleden de belangen van de tegenpartij van zijn cliënt heeft behartigd. De onafhankelijkheid is een essentiële waarborg die een advocaat moet bieden aan zijn cliënten. Een advocaat moet de cliënt dan ook informeren over potentiële belangenconflicten. De cliënt kan er evenwel mee instemmen dat, ondanks het belangenconflict, de advocaat hem toch mag vertegenwoordigen in een welbepaalde transactie. De voetbalmakelaar die optreedt in de hoedanigheid van advocaat zal de belangen van zijn cliënt proberen optimaliseren en maximaliseren.

De bemiddelaar wordt door beide partijen aangesteld om een oplossing te vinden voor een bepaald conflict of om bepaalde tegenstrijdige belangen te verzoenen. Voor een bemiddelaar is het belangrijk om het vertrouwen van beide partijen te hebben dat hij in staat is om het conflict in der minne op te lossen. Daarbij moet de bemiddelaar garant staan dat hij de beide belangen in rekening zal nemen om tot een goed resultaat voor de beide partijen te komen.  De voetbalmakelaar die optreedt in de hoedanigheid van bemiddelaar zal proberen de transfer mogelijk te maken door de belangen van de verkopende en kopende club te verzoenen en daarbij ook de speler tevreden te stellen.

Afhankelijk van de transactie, zweeft de rol van de voetbalmakelaar tussen die van een advocaat en een bemiddelaar. Indien het zuiver om een contractverlenging gaat zal de spelersmakelaar veeleer optreden als een advocaat. Indien het om een transfer gaat is het een delicate evenwichtsoefening. De makelaar zal zowel een rol hebben als advocaat (zorgen dat de speler een goed contract heeft) als een rol als bemiddelaar (om de tegenstrijdige belangen tussen de ene en de andere club en de speler en de club(s) te verzoenen).

Voetbal is op dit vlak uniek binnen de sportwereld. In andere bekende sporten zoals wielrennen, basket en volleybal bestaan er geen transfersommen. Daar vertegenwoordigen makelaars in principe enkel de spelers en kan er geen toegevoegde waarde gecreëerd worden voor de clubs via transfersommen.

Samengevat:  Het bestaan van de transfermarkt voor voetballers leidt quasi automatisch tot een belangenconflict voor de spelersmakelaars. De spelersmakelaar vertegenwoordigt de belangen van de speler maar heeft er er alle belang bij om de belangen van de verkopende club te dienen (hoe hoger de transfersom hoe beter) alsook om een zo goed mogelijke relatie te hebben met de kopende club (opdat deze laatste wel degelijk een hoge transfersom zal betalen en de deal wenst af te ronden). Het vergt heel wat morele integriteit om op de juiste manier met dit belangenconflict om te gaan.

*  Reden nummer 2: de clubs betalen de spelersmakelaars, niet de spelers

Bij de publieke opinie bestaat het idee dat de voetbalmakelaars betaald worden door de spelers. Dit is meestal niet het geval.

Om dit te begrijpen moeten we een onderscheid maken tussen de voetbalmakelaar in de hoedanigheid van spelersmakelaar en de voetbalmakelaar in de hoedanigheid van clubmakelaar. In geval van de clubmakelaar is er geen discussie mogelijk: de clubmakelaar wordt betaald door de club voor wie de makelaar zijn diensten verricht heeft.

Voor een spelersmakelaar is het minder logisch maar ook hij wordt veelal betaald door de club. De logica zou nochtans gebieden dat de spelersmakelaar door de speler betaald worden. Voetbal is echter één van de weinige sporttakken waar de spelersmakelaar betaald wordt door de tegenpartij, zijnde de club. Het feit dat een spelersmakelaar toch door de club betaald wordt is wellicht te verklaren door het feit dat de voetbalmakelaar (zeker in het kader van een transfer) in de meeste gevallen een belangrijke rol heeft als bemiddelaar/facilitator voor de beide clubs, zoals hierboven uiteengezet. Hij dient derhalve ook de belangen van 1 van de 2 of van de 2 betrokken clubs. Vanuit die optiek is het te verklaren dat de clubs de makelaars betalen.

Samengevat:  de spelersmakelaar wordt betaald door de tegenpartij van de speler die hij vertegenwoordigt. Dit leidt ertoe dat de makelaars er alle belang bij hebben om een goede relatie met deze clubs te hebben.

*  Reden nummer 3: het verdienmodel van voetbalmakelaars

In het kader van een transfer wordt de voetbalmakelaar in beginsel op 2 manieren vergoed:

  • Als vertegenwoordiger van de belangen van de speler

In geval de spelersmakelaar de belangen van de speler vertegenwoordigd heeft in de transactie krijgt hij een percentage van het brutosalaris van de speler. Veelal varieert dit percentage tussen de 7 en 12 procent van de totaalwaarde van het onderhandelde contract. Soms wordt dit in één enkele schijf betaald, soms wordt dit gespreid over de jaren heen (met al dan niet een volledige uitbetaling

De ratio hiervan is dat hoe hoger de spelersmakelaar het salaris van de speler weet te onderhandelen, hoe beter voor de speler maar ook hoe beter voor de makelaar. De hoogte van de vergoeding van de makelaar stijgt dan bij een hoger salaris van de speler. Sommige makelaars hanteren echter vergoedingssystemen die los staan van het salaris van de speler.

Gelet op het feit dat de club de makelaar betaalt en niet de speler is dit in vele gevallen een aparte onderhandeling, die los staat van de onderhandeling omtrent het salaris van de speler.

  • Als vertegenwoordiger van de belangen van de club

In geval de voetbalmakelaar de belangen van de club dient (door bijvoorbeeld een club te vinden die bereid is een hoge transfersom te betalen) kan hij met de club overeenkomen dat hij een vaste vergoeding ontvangt voor de gerealiseerde meerwaarde. Deze meerwaarde wordt vaak gekoppeld aan de hoogte van de transfersom waarvoor de speler getransfereerd is. Voor een spelersmakelaar komt deze vergoeding dan bovenop zijn vergoeding als vertegenwoordiger van de belangen van de speler (zie hierboven).

De spelersmakelaar spreekt deze vergoeding normaliter al af op het ogenblik dat hij zijn cliënt bij de club “plaatst”, dus in het begin van de samenwerking tussen de speler en de club. De club doet dit om de spelersmakelaar een incentive te geven om in een latere fase van de samenwerking de speler zo duur mogelijk te verkopen.

De vergoeding van een clubmakelaar beperkt zich in principe tot de vaste vergoeding, en staat normaliter los van het salaris van de speler. Ook voor de clubmakelaars is de ratio duidelijk. Hoe meer de club heeft ontvangen voor een bepaalde speler (en dus hoe meer de makelaar een meerwaarde voor de club heeft gegenereerd), hoe hoger de vergoeding in principe zal zijn van de makelaar die deze transfer gefaciliteerd heeft.

Deze vergoeding is vrij te onderhandelen door de voetbalmakelaars.  Veelal zal deze vergoeding bepaald worden aan de hand van de transfersom of de gerealiseerde meerwaarde. Hoe hoger de transfersom of de meerwaarde hoe meer de makelaar zal verdienen.

Samengevat:  de spelersmakelaar heeft er baat bij om niet enkel de belangen van de speler te dienen. Indien hij ook de belangen van de club dient kan hij zich verwachten aan een extra vergoeding.  Dit versterkt uiteraard het belangenconflict waarvan reeds sprake.

*  Reden nummer 4: het gebrek aan transparantie

In plaats van de belangen van hun cliënten te dienen zijn een grote groep van spelersmakelaars het systeem van de dubbele vertegenwoordiging/belangenconflicten na verloop van tijd gaan gebruiken voor hun eigen profijt. Deze ontwikkeling werd in de hand gewerkt door het gebrek aan transparantie omtrent het bestaan van de belangenconflicten.

Vele spelers hebben er geen idee van dat hun makelaars ook de belangen van hun clubs dienen en daarvoor bovendien ook een vergoeding ontvangen.  Gelet op (i) het feit dat de onderhandeling over de vergoeding van de voetbalmakelaars vaak los staat van de onderhandeling over het salaris van de speler gaan en (ii) de makelaars de cliënten niet informeren over hun vergoeding(en), kan het zijn dat makelaars er belang bij hebben om de onderhandeling over de koek van de speler minder hard te spelen om de eigen van de commissies zo groot mogelijk te houden.

Ook de clubs hebben hiervan gebruik/misbruik gemaakt en getracht deze situatie naar hun hand te zetten. Zij zijn dus minstens even schuldig hieraan. De grote slachtoffers zijn de spelers die niet bekend zijn met deze praktijken.

Samengevat:  Hoe minder de speler/cliënt op de hoogte is over (i) hoe zijn makelaar vergoed wordt en (ii) het feit dat de makelaar (vaak grotere) belangen heeft bij de club, hoe meer ruimte de (immorele) spelersmakelaar zal hebben om vooral aan zijn eigen profijt te denken.

*  Reden nummer 5: onevenwichtige representatiecontracten

Spelersmakelaars en de spelers leggen hun samenwerking in beginsel vast in exclusieve representatiecontracten. De duurtijd van deze contracten is, afhankelijk van het land, 2 (bijvoorbeeld Nederland) tot 3 (bijvoorbeeld België) jaar. Vaak zijn deze contracten eenzijdig in het voordeel van de spelersmakelaars opgesteld zonder afdoende bescherming voor de speler.

Volgende bepalingen kwamen we reeds tegen in de praktijk:

  • De speler mag geen contact hebben met andere spelersmakelaars;
  • In geval van contact met andere spelersmakelaars moet de speler zijn makelaar onverwijld informeren op straffe van een schadevergoeding;
  • De speler mag niet zelf onderhandelen zonder tussenkomst van de makelaar;

Let wel: de afdwingbaarheid van dit soort bepalingen is ook afhankelijk van de toepasselijke regelgeving. Zo kan in Vlaanderen een speler in principe steeds eenzijdig en kosteloos zijn overeenkomst met zijn makelaar beëindigen.  Dit is evenwel niet overal zo en vaak is de speler zelfs niet op de hoogte van de regelgeving die hem kan beschermen.

Dit alles leidt tot een onevenwichtig contract dat sterk in het voordeel is van de spelersmakelaar. In principe dient de speler de makelaar zijn gang te laten gaan zonder de mogelijkheid van controle, en vaak zonder eenvoudige mogelijkheid om de samenwerking te beëindigen. Zo voorzien deze contracten vaak geen enkele inspanningsverbintenis van de makelaar om een club te zoeken noch de verplichting om samen te werken met bepaalde makelaars indien zij met een voorstel voor de speler zouden komen. Ook is er vaak geen enkele verplichting om de speler te informeren over de ontvangen commissievergoedingen of van eventuele belangenconflicten.

Samengevat:  Deze contracten beperken de bewegingsvrijheid van de speler maar beperken ook de eventuele mogelijkheden die spelers via andere makelaars aangeboden krijgen.  In geval de makelaar niet te goeder trouw is kan dit leiden tot misbruiken waar de speler het slachtoffer van is.

  1. Enkele praktijkvoorbeelden van immorele makelaars (en clubs)

Hieronder geven we een niet-limitatief overzicht weer van enkele voorbeelden hoe immorele makelaars in de praktijk handelen. Deze praktijken tonen aan hoe de immorele makelaars en de clubs deze situatie naar hun hand hebben gezet in hun eigen voordeel, en dit ten koste van de spelers. Het moet daarbij duidelijk zijn dat deze praktijken niet noodzakelijk illegaal zijn:

  • Voorbeeld 1:  De immorele spelersmakelaar vertegenwoordigt officieel de speler maar in realiteit behartigt hij met name of zelfs enkel de belangen van de club (en daarmee ook die van zichzelf).

Spelers worden door immorele spelersmakelaars amper tot niet ingelicht over het feit dat de makelaars vaak ook de clubs vertegenwoordigen in een bepaalde transactie. Wanneer een spelersmakelaar als bemiddelaar optreedt is dit nochtans een essentieel element van zijn opdracht. Dit heeft als gevolg dat de makelaar buiten medeweten van de speler bovenop de vergoeding waarbij hij een percentage van het salaris van de speler ontvangt ook nog een (veel hogere) toekomstige vergoeding op basis van de gerealiseerde meerwaarde voor de club ontvangt.

In dat geval kan de speler onvoldoende inschatten of de makelaar zijn belangen wel ter dege zal behartigen. De belangen van de makelaar lopen dan niet (altijd) gelijk met die van de speler. Zo kan het zijn dat de club met het hoogste bod voor de speler niet altijd de club is die past binnen de sportieve planning van de speler. Omdat de makelaar een vergoeding ontvangt van de club op basis van het transferbedrag kan hij daarom gestimuleerd worden de speler naar een (voor de speler) minder interessante club te brengen.

Vaakis de relatie tussen de club en de makelaar belangrijker voor het succes van de business en het zakencijfer van de makelaar dan de relatie tussen de speler en de makelaar. In eenzelfde club kan de makelaar immers meerdere spelers plaatsen in eenzelfde periode terwijl hij de speler zelf maar één keer per transferperiode kan plaatsen (en vaak zelfs minder dan één keer per transferperiode).

Dit heeft als gevolg dat de belangen van de speler voor de makelaar in kwestie vaak ondergeschikt zijn aan de belangen van de club. Met andere woorden, de speler heeft een makelaar die zijn belangen in het beste geval suboptimaal (en in sommige gevallen wellicht amper of niet) behartigt.

Samengevat:  de immorele makelaar wekt de indruk de belangen van de speler te vertegenwoordigen maar in werkelijkheid is hij vooral bezorgd om de belangen van de club (zijn werkelijke broodheer). Bovendien licht hij de speler hier niet van in.

  • Voorbeeld 2:  De immorele makelaar gijzelt de geïnteresseerde clubs

Spelers tekenen zoals gezegd vaak exclusiviteitscontracten met makelaars en zijn dus vaak enkele jaren exclusief gelinkt aan één enkele makelaar. Zij oefenen daarbij amper controle uit op het werk van de makelaar.

Indien er verschillende clubs geïnteresseerd zijn in de speler kan het soms gebeuren dat de makelaars de clubs als volgt gaan gijzelen: wie de speler wil overtuigen zal de makelaar moeten overtuigen. Vaak gebeurt dit door commissies te beloven die hoger liggen dan wat marktconform is of bijvoorbeeld door ook een andere speler die de makelaar vertegenwoordigt naar de club te transfereren. De club (en niet de speler) betaalt deze commissies en de speler is hier dus niet van op de hoogte.

Ook bij het onderhandelen over een contractverlenging kan dit gebeuren. De speler zijn contract loopt af binnen afzienbare tijd. Om de speler toch nog aan zich te kunnen binden vragen de makelaars exuberante vergoedingen opdat de makelaars de speler zouden ‘overtuigen’ het contract toch te verlengen. Dit kan er toe leiden dat voor de spelers een aantal deuren gesloten worden. Vaak zijn de spelers zelfs helemaal niet op de hoogte van eventueel geïnteresseerde clubs. De makelaars lichten hun spelers niet in over bepaalde opties omdat hun eigen vergoeding daar onvoldoende interessant is.

Samengevat:  de makelaar maakt misbruik van zijn machtspositie, zijn exclusiviteitspositie alsook de onwetendheid/gebrek aan controle van zijn cliënt en behartigt slechts 1 belang: dat van zichzelf. De clubs werken daar aan mee om de speler toch aan hun club te kunnen binden.

  • Voorbeeld 3:  De immorele makelaar gijzelt de speler

Een representatiecontract met een makelaar is door de speler veelal enkel vervroegd te beëindigen mits de betaling van een (vaak hoge) schadevergoeding. Sommige makelaars maken misbruik van deze exclusiviteit.

Zodra het contract getekend is weigeren vele makelaars nog een samenwerking met een andere makelaar. Zelfs al heeft deze derde makelaar een voorstel van een nieuwe club. De reden hiervoor is dat in geval de makelaar moet samenwerken met een andere makelaar hij een deel van zijn commissies moet afstaan aan de andere makelaar.

Door deze samenwerking te weigeren sluit de immorele makelaar heel wat deuren van potentieel interessante clubs voor de speler. Op die manier kan de makelaar de speler dus gijzelen en zijn carrière op het spel zetten.

Sommige makelaars gaan zelfs zo ver dat ze andere makelaars afdreigen als die hun spelers benaderen met voorstellen van bepaalde clubs (terwijl er toch een vrije markt is en de spelers toch vrije keuze van makelaar zouden moeten hebben) zodat spelers aan hen gebonden zijn én geen info van andere makelaars kunnen krijgen. Op die manier kunnen ze rustig verder hun gang gaan.

Samengevat:  het representatiecontract geeft de makelaar in sommige gevallen een vrijbrief om enkel de eigen belangen te dienen zonder rekening te houden met de belangen van de speler. De speler kan hier enkel aan ontsnappen in het geval van (hoge) schadevergoedingen.

  • Voorbeeld 4:  De club spant de immorele makelaar voor haar kar

De gijzeling van clubs door makelaars is echter geen eenrichtingsverkeer. In de realiteit is het genuanceerder en zijn het ook de clubs die voorstellen lanceren aan spelersmakelaars om (tegen het belang van de speler) de speler te overtuigen voor een welbepaalde club te kiezen. Met andere woorden, de clubs beloven de makelaars hoge vergoedingen of de afname van verschillende spelers als de speler kiest om naar hun club te komen of langer bij hun club te blijven. Juridisch technisch is dit wellicht niet illegaal maar iedereen voelt aan dat de belangen van de speler op deze manier in het gedrang kunnen komen.

Samengevat:  De speler zelf is hier niet van op de hoogte en heeft geen idee dat hij de speelbal is van een onderhandeling tussen makelaar en club die los staat van zijn eigen verdiensten en zijn eigen sportieve planning. Bovendien maakt de club gebruik/misbruik van het feit dat deze onderhandelingen met de makelaar losgekoppeld zijn van het contract van de speler.

  • Voorbeeld 5:  De immorele makelaar spant de clubleiders voor zijn kar

Een stap verder is nog de situatie waar de makelaar een deel van zijn vergoeding betaalt aan de sportief directeur of CEO in kwestie die over de hoogte van zijn vergoeding moet oordelen. Dit is uiteraard corruptie in de letterlijke zin van het woord. In dit geval worden noch de belangen van de club noch die van de speler optimaal behartigd.

Samengevat: ook hier behartigt de makelaar de belangen van de cliënten niet en is hij vooral bezig met zijn eigen belangen te dienen.

  • Voorbeeld 6:  Dubbele vertegenwoordiging door een immorele makelaar kan leiden tot een lager salarisbudget voor de speler

Indien de makelaar door de club vergoed wordt op basis van een percentage van het salaris van de speler is er op zich geen probleem. Wanneer de makelaar ook een vergoeding kan ontvangen voor het werk dat hij levert voor de club bestaat er wel een risico dat de immorele makelaar het salarisbudget van de speler vermindert.

Stel dat de club een budget van 100 euro heeft om de speler binnen te halen. Normaliter zou daar 7 à 12% van naar de spelersmakelaar gaan (dus 7 à 12 euro). Indien de makelaar echter ook nog vrij een vergoeding mag afspreken voor het werk dat hij voor de club heeft verricht in de transactie ontstaat er een probleem. De makelaar weet dat het budget van de club 100 euro is en stelt voor om het budget van de speler te verlagen naar 60€euro waarbij hij 6€euro ontvangt als spelersmakelaar. Voor de diensten van de club factureert hij vervolgens 34€euro. De speler zelf heeft geen idee dat er een hoger salaris haalbaar was.

Samengevat: de immorele voetbalmakelaar heeft er belang bij om het salaris van de speler laag te houden om zijn eigen vergoeding zo hoog mogelijk te krijgen.

  • Voorbeeld 7:  De immorele makelaar stelt dat hij gratis werkt voor de voetballer

Aansluitend bij het vorige punt is het opvallend dat veel (immorele) makelaars hun cliënten/spelers weten te overtuigen dat ze gratis werken. Ze worden immers betaald door de tegenpartij. Hoewel dit bij een gemiddelde burger alarmbellen zou doen afgaan dat iemand gratis en voor niets zou werken luidt deze alarmbel al te weinig bij spelers. Elke euro die naar de makelaar vloeit is in beginsel een euro minder voor de speler.

Samengevat:  niemand werkt gratis. Zeker immorele makelaars niet. Het is een verkoopstruc om spelers exclusiviteitscontracten te laten ondertekenen.

  • Voorbeeld 8:  De immorele makelaar wekt de indruk dat hij een percentage krijgt van het aan de speler betaalde loon maar informeert niet dat dit niet jaarlijks wordt betaald maar eenmalig.

Vaak licht de immorele makelaar de speler in beperkte mate wel degelijk in over de hoogte van zijn verdiensten. Hij stelt bijvoorbeeld dat het om 10 procent van de inkomsten van de speler gaat. De speler gaat er vanuit dat de makelaar voor elke 100€euro die hij jaarlijks verdient de makelaar jaarlijks 10€euro ontvangt. Wat de makelaar er niet bij vertelt is dat hij bij de ondertekening van het contract 10% ontvangt van de totale waarde van het contract en dit voor de gehele contractduur.

Bij wijze van voorbeeld: indien de speler 5 jaar 100€euro verdient betekent dit dat de makelaar bij de ondertekening van het contract 10% van 500€euro verdient oftewel 50€euro, zijnde de helft van de contractwaarde van de speler het eerste jaar (en dus 50% van het jaarlijkse salaris ipv 10%). Vanaf het 2ejaar ontvangt de makelaar geen vergoeding meer en heeft hij een incentive om de speler opnieuw te transfereren en een nieuw contract te laten ondertekenen.

Waar de speler er baat kan hebben om bij een bepaalde club rustig door te groeien bestaat het risico in dit verhaal dat de speler de speelbal van de makelaar wordt die eigen winstbejag voor ogen kan hebben in plaats van het uitbouwen van de sportieve carrière van de speler in kwestie.

Samengevat:  de immorele makelaar geeft zijn eigen winstbejag voorkeur op het carrièreplan van de speler en de rustige uitbouw daarvan.

We kunnen niet genoeg benadrukken dat deze praktijken (i) niet noodzakelijk illegaal zijn en (ii) vaak ook in het belang zijn van de clubs. De enige bezorgdheid van de clubs is dat ze de best mogelijke speler halen binnen de budgettaire grenzen. Of het merendeel van dat budget naar de makelaar of naar de speler gaat maakt voor hen geen wezenlijk verschil. In tegendeel, hoe beter bepaalde clubs voor makelaars zorgen, hoe gunstiger deze makelaars hen gestemd zullen zijn (en vice versa). Het valt dan ook op dat bepaalde makelaars steeds betrokken zullen zijn bij transfers in dezelfde clubs.

  1. Wat is nu de oplossing?

Immorele voetbalmakelaars maar zeker en vast ook clubs maken gebruik of, naar het geval, misbruik van het gebrek aan transparantie en duidelijkheid omtrent het verdienmodel van de spelersmakelaars. Spelers beseffen onvoldoende dat hun makelaars ook de belangen van de clubs vertegenwoordigen en dat ze voor die vertegenwoordiging nog bijkomende vergoedingen ontvangen. Die bijkomende vergoedingen staan niet altijd in verhouding tot de verstrekte diensten. Bovendien zorgt het gebrek aan transparantie ervoor dat het quasi onmogelijk is voor een speler om te controleren of zijn makelaar zijn belangen wel optimaal berhartigt.

Een logische oplossing zou zijn dat de partij voor wie de makelaar optreedt (de speler of de club) zelf instaat voor de vergoeding van de makelaar. Echter, door het feit dat de makelaar in het merendeel van de gevallen ook voor de club een meerwaarde kan realiseren en daarvoor door de club geïncentiveerd wordt via een succesvergoeding, biedt dit geen oplossing (althans toch niet zolang het huidige transfersysteem met transfersommen niet wordt afgeschaft). De tegenpartij van de speler (de club) zal dan nog steeds de makelaar vergoeden en dan heb je automatisch een belangenconflict.

Indien de speler op de hoogte zou zijn van (i) wie de makelaar nu werkelijk vertegenwoordigt in een betreffende transactie en (ii) welke vergoeding de makelaar ontvangt zouden er heel wat problemen kunnen vermeden worden. Het zou het de speler makkelijker moeten maken om de diensten van de makelaar en de waarde ervan te controleren. Spelers moeten hier kritischer in worden en meer verantwoordelijkheid in nemen. Vaak zijn ze te goedgelovig en vertrouwen ze (onterecht) blind op hun makelaar en beseffen ze niet dat deze hun belangen niet of onvoldoende dient.

Daarom zou elke speler schriftelijk moeten bevestigen (i) dat de makelaar de andere partij(en) ook mag vertegenwoordigen en (ii) dat hij weet hoeveel de makelaar ontvangt voor de vertegenwoordiging van de speler maar ook voor de vertegenwoordiging van de club(s). In principe zou er moeten gekeken worden naar het systeem in het Engelse voetbal. Daar is dit al langer het geval. Makelaars die zich niet houden aan deze regelgeving kunnen gesanctioneerd worden. De Engelse FA kijkt hier naar verluidt streng op toe.

Dit systeem kan enkel werken indien de clubs niet langer gebruik maken van consultancy- en scoutingovereenkomst om makelaars te vergoeden (tenzij daar redenen voor zijn die los staan van de betreffende transactie). Dit systeem van consultancy of scoutingovereenkomst wordt vaak gebruikt om buiten het systeem van de arbeidsbemiddeling om makelaars te vergoeden. Vaak stonden hier zelfs geen prestaties tegenover.

Bovendien dient er gewerkt te worden met standaardcontracten die de samenwerking tussen de speler en makelaar meer evenwichtig maken. Dat moet de speler meer bescherming en controlemogelijkheden bieden in geval hij niet tevreden zou zijn over zijn makelaar of zich zorgen maakt over bepaalde praktijken van de makelaars.

De Pro League is op de dag van vandaag (begin december 2018) naar verluidt ook een voorstel aan het uitwerken om de problemen met makelaars in te perken. Zo stellen ze voor dat er beperkingen opgelegd worden aan makelaars: makelaars mogen een maximaal aantal spelers vertegenwoordigen per club, makelaars mogen niet tegelijk spelers en coaches vertegenwoordigen, er moeten maximumvergoedingen opgelegd worden aan makelaars. Los van het feit dat dit wellicht illegale beperkingen zijn lost het op geen enkele manier de praktijken op zoals hierboven uiteengezet. Ze lijken er met name op gericht om de machtspositie van de club in onderhandelingen te versterken.

  1. Conclusie

Spelersmakelaars worde ten gevolge van de bijzondere aard van hun activiteiten quasi-automatisch geconfronteerd met belangenconflicten. Immorele makelaars maken misbruik van het gebrek aan transparantie in de wereld van het voetbal en gebruiken/misbruiken deze belangenconflicten in het voordeel van hun eigen belang. Net omwille van dit gebrek aan transparantie is er nood aan een verhoogde integriteit en moreel kompas bij de makelaars.

Clubs wijzen de makelaars aan als zondebok maar werken vaak en graag aan mee aan de wanpraktijken omdat het in hun eigen voordeel is. Spelers zijn echter het grote slachtoffer en moeten afdoende beschermd worden. Dit kan enkel door hun volledig en uitgebreid te informeren over de rol en het verdienmodel van de makelaar binnen het geheel van hun sportieve carrière.

Browse our knowledge in the following topics

Go back to the overview

© 2018 All rights reserved. Privacy policy - Cookie policy. Concept by livid optimised by riktig

Disclaimer: The information contained in this website is provided for informational purposes only, and should not be construed as legal or other advice on any matter.